Luật sư tư vấn chia thừa kế theo pháp luật – Khi không có di chúc

Trong nhiều gia đình Việt Nam, việc lập di chúc vẫn chưa được chú trọng, dẫn đến tranh chấp khi người để lại tài sản qua đời. Khi không có di chúc, việc phân chia tài sản sẽ được thực hiện theo quy định pháp luật về thừa kế. Trong những tình huống này, Luật sư tư vấn chia thừa kế theo pháp luật đóng vai trò quan trọng, giúp thân nhân xác định đúng người được hưởng, tỉ lệ chia hợp lý, đồng thời hạn chế tối đa mâu thuẫn phát sinh giữa các thành viên trong gia đình.

1. Căn cứ pháp lý về chia thừa kế theo pháp luật

Hiện nay, việc chia thừa kế không có di chúc được điều chỉnh bởi các văn bản pháp luật sau:

• Bộ luật Dân sự năm 2015, từ Điều 649 đến Điều 662 quy định cụ thể về thừa kế theo pháp luật;
• Luật Hộ tịch 2014, liên quan đến việc chứng thực khai tử, quan hệ nhân thân;
• Nghị định 23/2015/NĐ-CP về chứng thực văn bản, giấy tờ trong thủ tục thừa kế;
• Các văn bản hướng dẫn thi hành liên quan đến nhà, đất, tài sản gắn liền với đất, tài khoản ngân hàng…

Theo Điều 649 Bộ luật Dân sự 2015, thừa kế theo pháp luật là việc chuyển dịch tài sản của người chết cho những người thừa kế theo quy định của pháp luật, trong trường hợp không có di chúc hoặc di chúc không hợp pháp.

2. Khi nào áp dụng chia thừa kế theo pháp luật

Căn cứ Điều 650 Bộ luật Dân sự 2015, chia thừa kế theo pháp luật được áp dụng trong các trường hợp sau:

1. Không có di chúc;
2. Di chúc không hợp pháp;
3. Người được chỉ định thừa kế chết trước hoặc chết cùng thời điểm với người lập di chúc;
4. Người được chỉ định từ chối nhận di sản hoặc không có quyền hưởng thừa kế;
5. Phần di sản không được định đoạt trong di chúc.

Như vậy, pháp luật đã dự liệu đầy đủ các tình huống để đảm bảo tài sản của người đã mất vẫn được phân chia công bằng, đúng quy định, tránh thất lạc hoặc bị chiếm đoạt trái phép.

Xem thêm: Luật sư giải quyết tranh chấp di sản thừa kế Hóc Môn

3. Xác định hàng thừa kế – Cơ sở quan trọng khi chia tài sản

Theo Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015, người thừa kế theo pháp luật được chia thành ba hàng thừa kế:

• Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;
• Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;
• Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột; chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.

Nguyên tắc: Hàng thừa kế sau chỉ được hưởng khi không còn ai ở hàng thừa kế trước.
Trong mỗi hàng, những người thừa kế có quyền hưởng phần di sản bằng nhau, trừ khi có thỏa thuận khác.

4. Quy trình chia thừa kế theo pháp luật – Vai trò hỗ trợ của Luật sư

Luật sư tư vấn chia thừa kế theo pháp luật thường hướng dẫn và đồng hành với thân chủ qua các bước sau:

Bước 1: Xác định di sản để lại

Di sản có thể bao gồm quyền sử dụng đất, nhà ở, tiền tiết kiệm, cổ phần, phương tiện, hoặc tài sản gắn liền với tên người mất. Luật sư sẽ giúp xác minh tính hợp pháp và nguồn gốc của di sản.

Bước 2: Xác định người thừa kế hợp pháp

Luật sư tiến hành rà soát quan hệ nhân thân (qua giấy khai sinh, chứng nhận kết hôn, sổ hộ khẩu…) để xác định chính xác những người có quyền hưởng di sản theo hàng thừa kế.

Bước 3: Lập văn bản khai nhận hoặc thỏa thuận phân chia di sản

Nếu các bên đồng thuận, Luật sư sẽ hỗ trợ soạn văn bản thỏa thuận phân chia di sản, có công chứng tại Phòng công chứng hoặc Văn phòng công chứng theo quy định của Luật Công chứng 2024.

Bước 4: Giải quyết tranh chấp (nếu có)

Trong trường hợp phát sinh mâu thuẫn về phần được hưởng, công sức đóng góp, hoặc có nghi ngờ về việc “tẩu tán tài sản”, Luật sư có thể đại diện tham gia tố tụng tại Tòa án Nhân dân Khu vực nơi có bất động sản hoặc nơi người để lại di sản cư trú cuối cùng, để bảo vệ quyền lợi cho thân chủ.

Xem thêm: Luật sư tư vấn hợp đồng chuyển quyền thừa kế – DỊCH VỤ PHÁP LÝ

5. Lợi ích khi có Luật sư tư vấn chia thừa kế theo pháp luật

• Xác định đúng quy định và hàng thừa kế, tránh sai sót dẫn đến vô hiệu văn bản hoặc tranh chấp kéo dài.
• Tư vấn công bằng, khách quan, giúp các thành viên trong gia đình hiểu rõ quyền lợi, nghĩa vụ.
• Soạn thảo văn bản đúng mẫu, hợp lệ, tiết kiệm thời gian khi làm thủ tục công chứng, sang tên, đăng ký.
• Đại diện thương lượng hoặc khởi kiện, nếu phát sinh tranh chấp giữa những người thừa kế.

Đặc biệt, khi tài sản thừa kế là bất động sản tại Thành phố Hồ Chí Minh…, Luật sư sẽ hỗ trợ kiểm tra pháp lý đất, giúp việc chia tài sản được thuận lợi và đúng quy định theo Luật Đất đai 2024.

Chia thừa kế theo pháp luật là vấn đề phức tạp, liên quan đến quan hệ nhân thân, tài sản và yếu tố tình cảm trong gia đình. Việc có Luật sư tư vấn chia thừa kế theo pháp luật sẽ giúp các bên vừa tuân thủ đúng quy định, vừa giữ được sự hòa khí, tránh mâu thuẫn không đáng có.

Nếu bạn đang gặp khó khăn trong việc phân chia tài sản khi người thân mất không để lại di chúc, Văn phòng Luật sư Xuân Nam sẵn sàng hỗ trợ bạn tư vấn, soạn thảo hồ sơ và đại diện làm việc với cơ quan nhà nước để đảm bảo quyền lợi chính đáng.

 Hotline: 0909 86 00 86

 Email: vplsxuannam.law@gmail.com

 Địa chỉ: 43/3 Nguyễn Ảnh Thủ, Xã Bà Điểm, Thành phố Hồ Chí Minh